1. Mở đầu
Sinh thường qua đường âm đạo là phương thức sinh tự nhiên, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của cả mẹ và bé. Tuy nhiên, trong quá trình sinh, tầng sinh môn – vùng mô mềm giữa âm đạo và hậu môn – có nguy cơ bị tổn thương nếu không được bảo vệ đúng cách. Hiện nay, giữ tầng sinh môn được xem là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm rách tầng sinh môn, hạn chế can thiệp không cần thiết và nâng cao chất lượng chăm sóc sản khoa.
2. Giữ tầng sinh môn là gì?
Giữ tầng sinh môn là kỹ thuật dùng tay để nâng đỡ và kiểm soát sự giãn của tầng sinh môn trong giai đoạn sổ thai. Kỹ thuật này giúp đầu thai nhi sổ ra từ từ, giảm áp lực đột ngột lên tầng sinh môn và hạn chế nguy cơ rách nặng.
Giữ tầng sinh môn được thực hiện trong các trường hợp sinh thường không có chỉ định cắt tầng sinh môn (như tầng sinh môn dãn tốt, không có nguy cơ sanh khó do tầng sinh môn), đồng thời cần sự phối hợp tốt giữa sản phụ và nhân viên y tế trong từng cơn rặn. Đây là kỹ thuật đã được chuẩn hóa trong quy trình chuyên
môn tại nhiều cơ sở sản khoa.
.png)
Hình 1: Giữ tầng sinh môn
(NGUỒN: Katariina Laine 2019, MD, PhD, Associate Professor, Head of Department, Department of Obstetrics, Oslo University Hospital, Ullevål and University of Oslo; https://ugeskriftet.dk/dmj/manual-protection-perineum-reduces-risk-obstetric-anal-sphincter-ruptures)
Vì sao không nên cắt tầng sinh môn thường quy?
Trước đây, cắt tầng sinh môn từng được áp dụng rộng rãi với mục đích phòng ngừa rách tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu và khuyến cáo hiện nay cho thấy cắt tầng sinh môn thường quy không mang lại lợi ích rõ ràng, mà còn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương sâu liên quan đến trực tràng/ hậu môn, đau kéo dài sau sinh và ảnh hưởng đến chức năng sinh hoạt về sau.
Do đó, hiện nay các cơ sở y tế đều hướng đến hạn chế cắt tầng sinh môn, chỉ thực hiện khi thật sự cần thiết như sinh giúp, nghi ngờ suy thai hoặc đẻ khó.
3. Lợi ích của giữ tầng sinh môn đối với người mẹ
Giảm nguy cơ rách tầng sinh môn nặng
Giữ tầng sinh môn đúng kỹ thuật giúp giảm đáng kể nguy cơ rách tầng sinh môn độ III và IV – là những tổn thương nặng liên quan đến cơ thắt hậu môn. Các tổn thương này có thể gây hậu quả lâu dài như đại tiện không tự chủ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người phụ nữ.
Hình 3: Rách tầng sinh môn độ 3 và 4
(NGUỒN: William Obstetrics 26th edition)
Giảm đau và hồi phục nhanh sau sinh
Khi tầng sinh môn được bảo tồn tốt, sản phụ thường ít đau hơn sau sinh, giảm nhu cầu khâu phục hồi và rút ngắn thời gian lành vết thương. Nhờ đó, người mẹ có thể sớm vận động, chăm sóc em bé và sinh hoạt bình thường.
Hạn chế biến chứng hậu sản
Giữ tầng sinh môn giúp hạn chế các biến chứng hậu sản như nhiễm trùng vết khâu, đau khi giao hợp, sẹo xấu và rối loạn chức năng sàn chậu. Đây là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho phụ nữ.
4. Lợi ích của giữ tầng sinh môn đối với trẻ sơ sinh
Việc giữ tầng sinh môn giúp kiểm soát tốc độ sổ đầu thai nhi, tránh tình trạng sổ đầu quá nhanh. Nhờ đó, nguy cơ sang chấn vùng đầu và cổ của trẻ được giảm thiểu, đồng thời hỗ trợ quá trình sổ vai diễn ra an toàn hơn.
Thực tế cho thấy, những ca sinh thường có giữ tầng sinh môn đúng kỹ thuật vẫn đảm bảo tình trạng sức khỏe tốt cho trẻ ngay sau sinh.
5. Giữ tầng sinh môn góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sản khoa
Hạn chế can thiệp không cần thiết
Áp dụng giữ tầng sinh môn giúp giảm tỷ lệ cắt và may tầng sinh môn, qua đó hạn chế các thủ thuật xâm lấn không cần thiết trong sinh thường.
Giảm gánh nặng kinh tế và bảo đảm an toàn người bệnh
Các tổn thương tầng sinh môn nặng không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ mà còn làm tăng chi phí điều trị và thời gian theo dõi lâu dài. Giữ tầng sinh môn hiệu quả góp phần giảm biến chứng, nâng cao an toàn người bệnh và chất lượng dịch vụ y tế.
6. Những yếu tố giúp giữ tầng sinh môn hiệu quả
Giữ tầng sinh môn đạt hiệu quả cao khi có sự phối hợp giữa nhân viên y tế được đào tạo bài bản và sự hợp tác tốt của sản phụ. Việc hướng dẫn rặn đúng cách, kiểm soát tốt tốc độ sổ đầu và hạn chế các can thiệp không cần thiết đóng vai trò quan trọng.
Sau sinh, việc kiểm tra kỹ tầng sinh môn giúp phát hiện sớm các tổn thương và xử trí kịp thời, bảo đảm an toàn cho sản phụ.
7. Kết luận
Giữ tầng sinh môn khi sinh thường là biện pháp an toàn, hiệu quả và mang lại nhiều lợi ích cho cả mẹ và bé. Kỹ thuật này giúp giảm rách tầng sinh môn nặng, hạn chế đau và biến chứng hậu sản, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sản khoa theo hướng ít can thiệp và nhân văn.
Thai phụ nên trao đổi với bác sĩ hoặc hộ sinh trong quá trình theo dõi thai kỳ để được tư vấn và lựa chọn phương pháp sinh an toàn, phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hướng Dẫn Chuẩn Quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, 2009 (Ban hành kèm theo Quyết định số 4128/QĐ-BYT ngày 29/7/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế).
2. Thông tư 31/2021/TT-BYT Quy định hoạt động điều dưỡng trong bệnh viện
3. Quy trình giữ tầng sinh môn tại khoa Sanh, Bệnh viện Hùng Vương, năm 2020
Tin, bài: Đồng Đăng Tiến, Nguyễn Thị Hà