Trong quá trình mang thai, việc theo dõi sức khỏe của mẹ và thai nhi là rất quan trọng. Một trong những vấn đề cần được quan tâm là Viêm gan B, bệnh nhiễm virus có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và có nguy cơ lây truyền sang trẻ sơ sinh.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trên thế giới có khoảng 296 triệu người đang sống chung với viêm gan B mạn tính. Ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm viêm gan B trong cộng đồng khá cao, đáng chú ý, khả năng lây truyền viêm gan siêu vi B từ mẹ sang con có thể lên đến 90%. Ngược lại, nếu được can thiệp, dự phòng đúng, khả năng này giảm xuống còn dưới 5%. Do đó việc tầm soát bệnh trong thai kỳ là rất cần thiết.
1. Viêm gan siêu vi B là gì?
- Viêm gan siêu vi B là bệnh do virus viêm gan B (HBV) gây ra, làm tổn thương gan. Bệnh có thể diễn tiến cấp tính hoặc mạn tính.
- Nhiều người nhiễm virus viêm gan B không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Tuy nhiên, virus vẫn có thể tồn tại trong cơ thể và gây tổn thương gan theo thời gian.
- Theo Centers for Disease Control and Prevention (CDC), viêm gan B mạn tính có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp.
2. Viêm gan B lây truyền như thế nào?
Virus viêm gan B có thể lây truyền qua nhiều con đường khác nhau.
Các con đường lây truyền phổ biến gồm:
- Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người nhiễm bệnh
- Quan hệ tình dục không an toàn
- Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ y tế không được tiệt trùng
- Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh
Trong đó, lây truyền từ mẹ sang con là một trong những con đường lây nhiễm phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nếu không có biện pháp phòng ngừa, nguy cơ lây truyền virus từ mẹ sang con có thể lên đến 90% trong một số trường hợp.
3. Vì sao mẹ bầu cần xét nghiệm viêm gan B?
- Xét nghiệm viêm gan B là một phần quan trọng trong chăm sóc thai kỳ.
- Việc xét nghiệm giúp xác định mẹ có nhiễm virus viêm gan B hay không. Nếu kết quả dương tính, bác sĩ sẽ đánh giá thêm tình trạng virus và chức năng gan để đưa ra hướng theo dõi phù hợp.
- Phát hiện sớm giúp bác sĩ có kế hoạch phòng ngừa lây truyền virus cho em bé ngay sau khi sinh.
- Theo Tổ chức Sản Phụ khoa Hoa Kỳ - ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists), tất cả phụ nữ mang thai nên được xét nghiệm viêm gan B ít nhất một lần trong thai kỳ.
4. Viêm gan B ảnh hưởng như thế nào đến thai kỳ?
Phần lớn phụ nữ mang thai bị viêm gan B vẫn có thai kỳ bình thường nếu được theo dõi tốt.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bệnh có thể làm tăng nguy cơ:
- Sinh non
- Thai nhẹ cân
- Các biến chứng liên quan đến gan ở người mẹ
Do đó, mẹ bầu mắc viêm gan B cần được theo dõi thai kỳ chặt chẽ hơn và kiểm tra chức năng gan định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Theo nghiên cứu đăng trên The Lancet Gastroenterology & Hepatology, việc quản lý tốt viêm gan B trong thai kỳ có thể giúp giảm đáng kể các nguy cơ cho mẹ và thai nhi.
5. Làm thế nào để giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con?
Hiện nay, y học đã có nhiều biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con.
- Một trong những biện pháp quan trọng nhất là tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ ngay sau khi sinh.
- Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ sơ sinh nên được tiêm mũi vắc-xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ sau sinh.
- Trong trường hợp mẹ có tải lượng virus cao, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus trong giai đoạn cuối thai kỳ để giảm nguy cơ lây truyền cho trẻ.
- Ngoài ra, trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B được tiêm thêm globulin miễn dịch viêm gan B (HBIG) để tăng khả năng bảo vệ.
6. Mẹ bị viêm gan B có thể cho con bú không?
- Nhiều mẹ bầu lo lắng rằng viêm gan B có thể lây sang con qua sữa mẹ.
- Theo khuyến cáo của CDC và Tổ chức Y tế Thế giới, mẹ nhiễm viêm gan B vẫn có thể cho con bú nếu trẻ đã được tiêm vắc-xin viêm gan B và globulin miễn dịch sau sinh.
- Sữa mẹ mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển của trẻ, do đó mẹ không nên ngừng cho con bú nếu không có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ.
- Tuy nhiên, nếu đầu vú bị nứt hoặc chảy máu, mẹ nên trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp.
7. Chăm sóc sức khỏe mẹ sau sinh
Sau khi sinh, phụ nữ mắc viêm gan B vẫn cần được theo dõi sức khỏe định kỳ.
Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra chức năng gan và tải lượng virus để đánh giá tình trạng bệnh. Một số trường hợp cần tiếp tục điều trị bằng thuốc kháng virus.
Bên cạnh đó, người mẹ nên duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ gan, bao gồm:
- Ăn uống cân đối, hạn chế rượu bia
- Nghỉ ngơi hợp lý
- Khám sức khỏe định kỳ
Việc theo dõi lâu dài giúp phát hiện sớm các biến chứng và đảm bảo sức khỏe cho người mẹ.
8. Khi nào mẹ bầu nên đi khám?
- Phụ nữ mang thai nên khám thai định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ.
- Nếu chưa từng xét nghiệm viêm gan B, mẹ bầu nên thực hiện xét nghiệm sớm trong thai kỳ. Những phụ nữ đã biết mình nhiễm viêm gan B cần thông báo cho bác sĩ để được theo dõi và tư vấn phù hợp.
- Việc quản lý thai kỳ đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ lây truyền virus và bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.
Hỏi – đáp về viêm gan B ở mẹ bầu (FAQ)
9. Mẹ bầu nhiễm viêm gan B có sinh con bình thường được không?
Trong đa số trường hợp, phụ nữ nhiễm viêm gan B vẫn có thể sinh con bình thường nếu được theo dõi thai kỳ chặt chẽ. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng bệnh và hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa lây truyền cho trẻ.
Trẻ sinh ra từ mẹ bị viêm gan B có chắc chắn bị nhiễm bệnh không?
Không. Nếu trẻ được tiêm vắc-xin viêm gan B và globulin miễn dịch trong vòng 24 giờ sau sinh, nguy cơ nhiễm bệnh sẽ giảm xuống rất thấp.
Mẹ bầu bị viêm gan B có cần mổ lấy thai không?
Viêm gan B không phải là chỉ định bắt buộc phải sinh mổ. Phương pháp sinh sẽ được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi.
Người mẹ nhiễm viêm gan B có cần điều trị trong thai kỳ không?
Một số trường hợp có tải lượng virus cao có thể được bác sĩ chỉ định thuốc kháng virus trong những tháng cuối thai kỳ để giảm nguy cơ lây truyền cho trẻ.
Sau sinh, mẹ bị viêm gan B cần theo dõi như thế nào?
Người mẹ cần khám sức khỏe định kỳ để kiểm tra chức năng gan và tải lượng virus. Việc theo dõi lâu dài giúp phát hiện sớm các biến chứng của bệnh.
10. Thông điệp dành cho mẹ bầu
Viêm gan B là bệnh phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Đối với phụ nữ mang thai, việc xét nghiệm tầm soát viêm gan B là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe của mẹ và giảm nguy cơ lây truyền virus cho em bé.
Mẹ bầu nên khám thai định kỳ, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và tiêm phòng đầy đủ cho trẻ ngay sau khi sinh.
Nếu bạn đang mang thai hoặc chuẩn bị mang thai, để được tư vấn và theo dõi thai kỳ an toàn, bạn có thể đến khám và tư vấn tại:
Bệnh viện Hùng Vương
Địa chỉ: 128 Hồng Bàng, Phường Chợ Lớn, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: (028) 3855 8532
Lĩnh vực chuyên môn: Sản phụ khoa, chăm sóc thai kỳ, chăm sóc sau sinh, tư vấn sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh.
Tài liệu tham khảo
-
Tổ chức Y tế Thế giới. Hepatitis B Fact Sheet.
-
Centers for Disease Control and Prevention. Hepatitis B and pregnancy.
-
American College of Obstetricians and Gynecologists. Viral hepatitis in pregnancy.
-
Terrault NA et al. Prevention of hepatitis B transmission in pregnancy. The Lancet Gastroenterology & Hepatology.
Tin, bài: BS CKI. Đào Duy Quang